Democratie

Nederland Leest zet na tien succesvolle edities niet meer jaarlijks één boek centraal, maar een thema. In 2016 is dat: democratie. De campagne wil Nederland niet alleen aan het lezen zetten, maar ook aan het debatteren. Dit dossier over democratie wil het debat ondersteunen met betrouwbare informatie over democratie. Wat is democratie, een historische schets, de grenzen van de democratie, de democratie in de praktijk, zowel landelijk, provinciaal, gemeentelijk als Europees. Daarnaast zijn er leestips van de bibliotheek, leuke filmpjes en is er speciale informatie voor de jeugd geselecteerd.

Nederland leest

Nederland Leest

Het thema van Nederland Leest was dit jaar: democratie. Hierbij stonden 3 boeken centraal (kijk onder leestips voor meer informatie):

  • Heer van de vliegen van William Golding
  • Liefde en schaduw van Isabelle Allende
  • Morten van Anna Levander

Tijdens Nederland Leest 2016 legde de bibliotheek onze democratie langs de meetlat. In Leeuwarden vond een debat plaats, gecombineerd met een optreden van twee rappers.

Democratie zonder samenleving is eng - LC 1-12-2016

Bibliotheek kan mooie rol spelen in de doe-democratie - Bibliotheekblad 7-2016, pag 32-33

Gemeentelijke democratie

Leeuwarden

  • De gemeenteraad is het hoogste orgaan van het gemeentebestuur. De raad beslist over het beleid en neemt alle andere beslissingen die voor de gemeente van belang zijn. Eens in de vier jaar kiezen de inwoners van Leeuwarden van 18 jaar en ouder een nieuwe gemeenteraad.
  • De agenda en vergaderstukken van raadsvergaderingen.
  • De burger kan rechtstreeks invloed uitoefenen door e-mails te sturen aan gemeenteraadsleden of door een burgerinitiatief.

Tytsjerksteradiel

  • Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De burgemeester is voorzitter van de raad, de raad wordt bijgestaan door de griffier. De raadsleden zijn bij de verkiezingen gekozen door de inwoners van de gemeente. De raad vertegenwoordigt op deze wijze de inwoners. Door bijvoorbeeld het afleggen van werkbezoeken, oriënteren de raadsleden zich op wat er speelt in de dorpen.
  • De burger kan rechtstreeks invloed uitoefenen door e-mails of brieven te sturen aan gemeenteraadsleden, spreekuren van fracties te bezoeken, in te spreken of door een burgerinitiatief.

Provinciale democratie

  • Provinciale Staten vormen het democratisch gekozen parlement van de provincie Fryslân. Als inwoner van Fryslân kunt u de leden van Provinciale Staten (PS) kiezen. Dat kan eens in de 4 jaar bij de provinciale verkiezingen. Het College van Provinciale Staten is het hoogste gezag in de provincie. De leden van Provinciale Staten kiezen uit hun midden het College van Gedeputeerde Staten (GS), dat verantwoordelijk is voor het dagelijks bestuur van de Provincie. De Commissaris van de Koning is voorzitter van Provinciale Staten en voorzitter en lid van het college van Gedeputeerde Staten. De leden van de Provinciale Staten kiezen ook de leden van de landelijke Eerste Kamer.
  • Verkiezingen provinciale Staten.
  • Voor wie de Friese provinciale politiek wil volgen, is er de app PS Fryslân. De app is gratis verkrijgbaar voor iPhones en voor Android- en Windows-smartphones.

Democratie voor de jeugd

  • Op de website Derde Kamer der Staten-Generaal staat veel informatie en uitleg over de Nederlandse parlementaire democratie. Ook is er lesmateriaal te vinden.
  • In het blokje video's over democratie staan leuke video's voor kinderen.

Wat is democratie?

Lezende vrouw

Democratie is een bestuursvorm waarbij het volk zelf stemt over de wetten, of de vertegenwoordigers kiest die de wetten maken. Hierbij is het volk dus baas in eigen gebied en kunnen er geen maatregelen en wetten opgelegd worden als de meerderheid van de bevolking het er niet mee eens is.

Op de website van Prodemos staat allerlei betrouwbare informatie over de verschillende soorten democratie. Lees hier de informatie over de parlementaire democratie die wij in ons land hebben.

Overzicht Nederlandse democratie

Landelijke democratie

  • Nederland is een parlementaire democratie. Dat betekent dat alle Nederlanders met stemrecht elke vier jaar mogen kiezen wie hen vertegenwoordigen in het parlement. Stemrecht heb je als je 18 jaar bent en de Nederlandse nationaliteit hebt. De verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn de basis van de democratie.
  • De burger kan rechtstreeks invloed uitoefenen door e-mails te sturen naar kamerleden of via petities.
  • Verkiezingen Tweede kamer en Eerste kamer
  • Invloed uitoefenen kan ook via burgerinitiatief
  • Referendum als noodrem via petities.nl

 

Europese democratie

  • De Europese Unie (EU) is een economische en politieke samenwerking van 28 Europese landen (lidstaten). Deze landen hebben de EU bevoegdheden gegeven om gemeenschappelijk Europees beleid te voeren.
  • De burgers van alle lidstaten kunnen eens in de vijf jaar rechtstreeks leden van het Europees Parlement kiezen. De leden van het Europees Parlement worden om de vijf jaar rechtstreeks gekozen door de burgers van de Europese Unie. Lees hier meer over de functie van het Europees Parlement en de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie en de Europese Raad.
  • Enige hot issues die momenteel spelen.
  • In de bibliotheek is een Europe Direct punt

Algemene informatie

Eindredactie: R. Groenhof

Let op: alle links naar websites openen in hetzelfde venster. Wilt u terug naar deze pagina, klik dan in uw browser op de terugknop.

Help mee aan dit dossier met tips voor aanvullingen en verbeteringen.
 

Nieuwe (vormen van) democratie

Nieuwe democratie

Werken onze huidige vormen van democratie nog wel? Steeds meer mensen vinden van niet en zoeken naar vernieuwing, naar andere manieren om meer inspraak te krijgen, ook op lokaal gebied. Mensen willen meer zelf bepalen wat zij belangrijk vinden in hun gemeente of dorp.

Grenzen van de democratie

  • Vrijheid van meningsuiting: een belangrijk aspect van democratie is de vrijheid van meningsuiting.  In ons land is het een grondrecht en het wil zeggen dat ieder zijn mening kan uiten. Maar dat betekent nog niet dat iedereen zomaar alles kan zeggen. Ontstaat er door een meningsuiting een conflict of wordt opgeroepen tot geweld, is er sprake van haat zaaien tegen andere mensen vanwege hun huidskleur of sekse, dan kan een rechter een straf of verbod opleggen.
  • De vrijheid van meningsuiting dreigt te ontaarden in een steeds harder naar elkaar schreeuwen, zonder naar elkaar te luisteren, tot aan het kwetsen van elkaar. Frans Timmermans houdt een pleidooi om meer respect voor elkaars standpunten te hebben.
  • Een gemakkelijke en snelle manier om je mening te uiten is via bijvoorbeeld Facebook of Twitter, maar helaas ontaardt dat regelmatig in gescheld en beledigingen. Ook in uitingen op de social media zijn er grenzen. Lees hier De wijze les van Lodewijk en Rico - LC 13-02-2016.
  • Als iedereen zijn eigen mening kan uiten is niet iedereen het met elkaar eens. Dan is het belangrijk dat we tolerant zijn ten opzichte van de mening of overtuiging van een ander. Ons land staat bekend om zijn tolerantie. Maar zijn we (nog) wel zo tolerant? Lees hier de mening daarover van de bekende Britse
    historicus Jonathan Israël, die een lezing over de Nederlandse tolerantie tegen de achtergrond van de vluchtelingenproblematiek hield.

Historische schets en verworvenheden van democratie

  • Op de pagina Tweede kamer door de eeuwen heen lezen we dat in de loop van vierhonderd jaar de rechten van alle Nederlanders steeds uitgebreid zijn dankzij de inzet van bewegingen, belangengroepen en politieke partijen, maar ook door de vasthoudendheid van enkelingen.
  • Overzicht van ontstaan en ontwikkeling van de democratie in Nederland
  • Ontstaan, ontwikkeling en verval van de democratie in de wereld staat te lezen op de website infonu.
  • De belangrijkste verworvenheden van de democratie zijn het algemeen kiesrecht en het hebben van grondrechten. De belangrijkste waarden van een democratie zijn gelijkheid en vrijheid. Lees erover op Politiek voor dummies.
  • Het verschil tussen democratie en dictatuur: Nederland wordt een democratie genoemd wat letterlijk betekent dat de burgers regeren. Maar er zijn ook landen waar de burgers juist helemaal niets te zeggen hebben. Dat is een dictatuur.

 

Leestips van de bibliotheek

  • Informatief

  • Romans

    • Heer van de vliegen

      William Golding

      Een groep jongens spoelt na een schipbreuk aan op een onbewoond tropisch eiland. Al vlug ontstaan er twee groepen; de rivaliteit tussen beide mondt uit in een bloedige oorlog.

      Gedrukt boek

      Bekijk details van Heer van de vliegen

    • Liefde en schaduw

      Isabel Allende

      Een vrouwelijke en een mannelijke journalist in een dictatoriaal geregeerd Zuid-Amerikaans land ontdekken een illegaal massagraf voor vermisten.

      Gedrukt boek

      Bekijk details van Liefde en schaduw

    • Morten

      Anna Levander

      Als Morten Mathijsen van de Nieuwe Liberale Partij besluit dat hij premier wil worden, is hij bereid om zijn partijleider slachtoffer van zijn ambitie te laten worden; maar dan haalt zijn verleden hem...

      Gedrukt boek

      Bekijk details van Morten

    • Mijn Heilstaat

      Boudewijn van Houten

      Een journalist en een fotograaf begeven zich op weg naar een denkbeeldige land dat enigszins doet denken aan het vroegere Roemenië of de DDR.

      Gedrukt boek

      Bekijk details van Mijn Heilstaat

    • Daar is hij weer

      Timur Vermes

      Op een braakliggend terrein ergens in Berlijn ontwaakt in 2011 Adolf Hitler. Hij weet zich snel aan te passen aan de 21e eeuw.

      Gedrukt boek

      Bekijk details van Daar is hij weer